در این قسمت یک پیام بصورت اتفاقی نمایش داده خواهد شد.
|
| بازدید از صفحه: | ۲۴۰ |
|
| بازدید از شخصیت ها |
| ۱۰۹۷۳ |
| بازدید کل سایت |
| ۲۹۲۲۸۸۳ |
|
|
نام شخصیت:
آیت اللّه العظمی حاج شیخ میرزا جواد تبریزی (ره ) (فقها)
تاریخ تولد:
1305 شـمـسـى
زندگی نامه:
یاد خوبان - آیت اللّه العظمی حاج شیخ میرزا جواد تبریزی (ره )
سید غلام عباس طاهرزاده
پژوهشگر
منبع: پایگاه اطلاع رسانی طوبی
مقدمه
در لابـلای اوراق کـتـاب تاریخ بشریت و حیات انسانی ، چهره های تابناک و برجسته ای بودند که این دوران را با بهترین امتیاز پشت سر گذاشته و با دستیابی به قله قدس و معرفت ، مقام آدمیت و انسانیت را به نحو احسن کسب کردند.
عـارف فـرزانه و عالم وارسته ، حاج میرزا جواد تبریزی (ره )، از جمله عارفان فرهیخته ای بود که سرمایه عمر خود را با خدایش سودا نمود و عمرش را با تهذیب خود و دیگران بـرکـت داد و بـا هـدایـت خـلق خـدا و تـربـیـت شـاگـردان و عالمان وارسته نام خویش را در شبستان عشق و معرفت جاودانه ساخت .
ایـن شـماره از سلسله مقالات یاد خوبان ، نوشتاری کوتاه و مختصر از زندگی پربرکت فـقیهی عالیقدر و عالمی وارسته است که عمر شریفش را در خدمت به اسلام و نشر فرهنگ اهلبیت (ع ) سپری کرد.
ولادت و تحصیلات
مـرحـوم آیـت اللّه العـظـمـی حـاج شـیـخ جـواد تـبـریـزی در سـال ۱۳۰۵ شـمـسـی در تـبـریـز در خـانـواده ای مـؤ مـن ، مـتدین و مذهبی متولد شد. ایشان تـحـصـیـلات کـلاسیک را تا دوم دبیرستان در تبریز به پایان برد. و در ۱۸ سالگی دروس حـوزوی را در مـدرسـه طـالبـیـه تـبـریـز شـروع کـرد و طـی چـهـار سال مقدمات و بخشی از سطح را به پایان رساند.
پـس از فـراگـیـری مـقـدمات به منظور ادامه تحصیل در ۱۳۲۷ شمسی وارد حوزه علمیه قم شـد. مـرحـوم آیـت اللّه تـبـریـزی در قـم دوره سـطـح را بـه پایان برده و در درس خارج اسـاتـیـد زبـردستی چون مرحوم حجت و مرحوم آیت اللّه بروجردی حاضر شد و همزمان با تـحـصـیـل درس خـارج بـه امـر تـدریـس کـتـب سـطـح نـیـز مشغول گردید.
اساتید ایشان در طول این مدت ، مرحوم آیت اللّه رضی زُنوزی تبریزی و مرحوم آیت اللّه العـظـمـی بـروجـردی در فـقه و اصول بودند و جایگاه علمی ایشان تا بدانجا رسید که مرحوم بروجردی (قدس سره ) ایشان را به عنوان ممتحن طلاب حوزه ، برگزیدند.
حضور در نجف
حـضـرت آیـت اللّه العـظـمـی تـبـریـزی پـس از گـذشـت پـنـج سال از حضور در حوزه علمیه قم ، در سال ۱۳۳۲ شمسی جهت ادامه تحصیلات خود به نجف اشرف عزیمت نمودند و تا سالها نیز بدون اینکه از شهریه و وجوهات استفاده کنند، به تـحـصـیـل اشتغال داشتند. حضرت استاد، در نجف اشرف در محضر درس اساتید برجسته و عـالی رتـبـه آن زمـان حـاضـر شـده و از خـرمـن عـلم و اندیشه آن حضرات ، بهره می برد. اسـاتـیـد زبده ایشان در نجف ، مرحوم آیت اللّه حاج سید عبدالهادی شیرازی (رحمة اللّه ) و مـرحـوم آیـت اللّه العـظمی خوئی (رحمة اللّه ) بود. در بدو ورود به درس ایشان ، توجه استاد را به خود جلب کرد به گونه ای که به شورای استفتاء معظم له دعوت شد. در آن روزگـار، حـوزه های درس نجف اشرف در اوج شکوفائی و شور و نشاط بود. لذا معظم له بـا تـمـام تـوان و تـلاش خـود در مـحـضر اساتید حاضر شد و از موقعیتی که فراهم آمده بـود، کـمـال اسـتـفـاده را نـمـود تـا بـه مـدارج عـالی عـلم و مـقـام بـلنـد اجـتـهـاد نائل آمد. حضرت آیت اللّه العظمی تبریزی (ره ) را می توان یکی از شاگردان برجسته و مـبـرز مـرحوم آیت اللّه العظمی خوئی (ره ) به شمار آورد که همیشه مورد عنایت و توجه خـاص اسـتاد بودند و در اغلب جلسات علمی خصوصی استادشان نیز شرکت می نمودند و در بـحـثـهـا و درسـهـا بـا طـرح اشـکـالات و مـطـرح کـردن فـروعـات ، بـر بـار عـلمـی محفل می افزودند. معظم له طرف مشورت آیت االلّه خوئی بودند و از اصحاب استفتاء دفتر ایشان به شمار می رفتند و در سفرهایی مثل کوفه و کربلا، نیز ملازم ایشان بودند. این مـرجـع والامـقـام ، عـلاوه بـر تـدریـس و تـحـقـیـق در حوزه علمیه نجف ، از امر تبلیغ احکام و مسائل دینی مردم نیز غافل نبودند و در ایام تبلیغی و فرصتهای مناسب به نقاط محروم و مـراکـز نـیـازمـنـد مـی رفـتـنـد و بـه تـبـلیـغ احـکـام اللّه مـی پرداختند. از آنجا که عالمی عـامـل و وارسـتـه بـودنـد، ایـن تـلاشـهـا، تـاءثـیـر بـسـیـار مـطـلوب و مـثـبـتـی را بـه دنـبـال داشـت ، از جـمـله می توان ادعا کرد که ایشان تشیع را در منطقه ای از کرکوک عراق پایه گذاشتند به طوری که بسیاری از مردم آن مناطق به واسطه آشنایی با ایشان به مکتب غنی اهل بیت (علیهم السلام ) روی آوردند.
آن مـرحـوم پـس از ۲۳ سـال حـضـور دائم در حـوزه نـجـف در سال ۱۳۵۵ شمسی هنگام مراجعت از زیارت حضرت امام حسین (ع ) توسط رژیم بعثی عراق دستگیر و به ایران فرستاده شدند.
بازگشت به قم ؛
پس از ورود به ایران ، مجدداً به حوزه علمیه قم مراجعت کرد و فعالیت های علمی خود را از سر گرفت و تا پایان عمر شریفشان ، از همه لحظات آن در مسیر تحقیق ، تاءلیف ، بحث ، تـدریـس و تـربـیـت شـاگـردان اسـتـفـاده نـمـودنـد. وی در طـول سـالیـان دراز تـدریـس ، هـزاران طـلبـه عـالم ، فـاضـل و دانـشـمـنـد بـه جـامـعـه اسـلامـی تـحـویـل داده انـد و در طول این مدت ، حوزه درس ایشان یکی از شلوغ ترین و پررونق ترین درسهای حوزه بوده اسـت . حـضـرت اسـتـاد در بـیـان مـطـالب بسیار دقیق و نکته پرداز بودند و به همین سبب جلسات درس ایشان مجتهدپرور و عالم ساز بود.
روحیات و نکات برجسته اخلاقی
بـه اعـتراف همگان ، آیت اللّه تبریزی (ره ) دارای روحیات ارزشمند اخلاقی و ویژگیهای رفتاری بودند که حاصل آموخته های دینی و تهذیب نفس ایشان بود. آن رفتار مهربانانه و متواضعانه ایشان با دیگران علاقه افراد را به ایشان جلب می کرد. درا ین مختصر به بیان چند خصوصیت مهم از ایشان بسنده می کنیم :
۱. تواضع و فروتنی ؛
آیـت اللّه تبریزی (ره ) با اینکه از نظر علمی و عملی مرجعی عالیقدر و استادی برجسته بـودنـد، در عـیـن حـال بـا عـمـوم افـراد بـه خـصـوص شـاگـردان خـود بـا کـمـال تـواضـع ، بـرخوردی پدرانه و دلسوزانه داشتند. هرگز نشد که در پاسخ به اشـکـال درسـی شـاگـردان و اعـتـراض کسی ، عصبانی شوند و یا از دادن پاسخ ، شانه خـالی کـنـنـد، بـلکـه بـا گـفـتـن ((مـن در خـدمـت شـمـا هـسـتـم )) او را بـه نـقـد و اشـکـال تشویق می کرد. در بین استاد و شاگردانش روابطی عاطفی برقرار می کردند و گاهی به منزل شاگردان خود نیز می رفتند و اگر مطلع می شدند که یکی از آنها مشکلی دارد درصدد رفع آن برمی آمدند.
۲. بی توجهی به ظواهر دنیوی ؛
ایشان با اینکه در جایگاه مرجعیت می توانستند از امکانات بسیاری استفاده نمایند، کمتر از آن بـهـره مـی بـردنـد و از خـانـه مسکونی و امکانات رفاهی به حد ضرورت اکتفا کرده ، کـمـتـریـن بـهـره شخصی را از وجوهات و سهم مبارک امام (ع ) می بردند. حتی از اینکه با وجـوهـات بـه زیـارت قـبـور ائمـه (ع ) مـشـرف شـونـد امـتـنـاع مـی کـردنـد. مـعـظـم له مایل به هیچ گونه تشریفات و تجملات نبودند و به جراءت می توان گفت ، با این که از بـیـسـت سـال پـیش صاحب رساله عملیه بوده اند، خود ایشان قدمی برای مطرح شدن و مرجعیت برنداشته بودند.
آن مـرحـوم بـدون هـیـچ تـکـلفـی ، پـیـاده هـر روز بـه محل درس رفته و به منزل بازمی گشتند و گاه ، مسافت طولانی را پیاده طی می نمودند. ایـشـان در تـابـسـتـان و گـرمـای طـاقـت فـرسـای قـم ، در مـنـزل بـه سر می بردند و از رفتن به جاهای خنک امتناع می ورزیدند. همان گونه که در ایـام جـنـگ تـحـمـیـلی و مـوشـک بـاران شـهـر مـقـدس قـم نـیـز، حـاضـر بـه تـرک منزل و شهر نشدند و می فرمودند:
((چـرا بـایـد عده ای زیر موشک باشند و ما راحت باشیم ؟)) زمانی که این شهر مقدس مورد هجوم وحشیانه موشکها و هواپیماهای دشمن قرار گرفته بود، چندین بار مقارن برگزاری درس معظم له ، این حملات انجام گرفت ولی ایشان کرسی درس را ترک ننموده ، در همان حـال ، بـه تـدریـس ادامه دادند و زمانی که مسئولین شهر از حضور ایشان در شهر قم با وجـود بـمـبـاران شـدید، مطلع شدند تصمیم گرفتند که سنگرهای از پیش ساخته شده را به بیت ایشان منتقل نمایند که معظم له موافقت ننمودند.
۳. علاقه وافر به رزمندگان جنگ
بـارهـا مـشـاهـده مـی شـود کـه هـنـگـام حـمـله و عـمـلیـات رزمـنـدگـان اسـلام ، مـشـغـول دعـای تـوسـل بـودنـد و طـبـق نـقـل نـزدیـکـانـشـان ، در آن مـوقـعـیـت ، حـال اسـتـاد بـه گـونـه ای منقلب بود که کسی جراءت نمی کرد با ایشان سخن بگوید. عـلاقـه ایـشـان بـه رزمـنـدگـان ، فـوق العـاده بـود و در محافل مختلف از آنها به بهترین انسانهای روی زمین نام می بردند. لذا با توصیه ایشان ، تعداد زیادی از شاگردانشان در جبهه های نور علیه ظلمت شرکت جستند و عده ای نیز به فیض شهادت نائل آمدند.
در یکی از سالهای جنگ تحمیلی قبل از فرا رسیدن ماه مبارک رمضان ، در آخرین روز درس ، سـخـنرانی مهمّی ایراد فرمودند که سوابق کثیف صدام و حزب بعث و اهداف آنها را بیشتر روشـن نـمـود و همان زمان از صدای جمهوری اسلامی پخش گردید و تاءثیر فراوانی در روشنگری جامعه نسبت به دسیسه ها و خدعه های دشمنان انقلاب اسلامی داشت .
۴. خضوع در عبادت و عشق به اهلبیت (ع )
معظم له در نماز و سایر عبادات ، خشوع و خضوعی خاص داشتند، همانطور که در هنگام ذکر مـصـائب اهـل بـیـت (ع ) مـخـصـوصـاً حـضـرت سـیـدالشـهـداء(ع ) نـیـز حـال خـوشـی داشـتند و باران اشک از دیده هایشان روان بود. بسیار رقیق القلب و سریع البـکـاء بـودنـد. در تـمـام ایـام سـوگـواری و پـنـجـشـنـبـه هـر هـفـتـه در منزل ، اقامه عزا می نمودند که این مجالس از معنویت خاصی برخوردار بود.
بـارهـا مـشـاهـده مـی شـد که ایشان با پای پیاده و حالتی متواضعانه در مراسم عزاداری حضرت زهرا(س ) و ائمه (ع ) شرکت می کردند و اشک می ریختند.
۵ . علاقه و اشتیاق شدید به تحقیق و تدریس
از دیگر ویژگیها و امتیازات حضرت آیت اللّه تبریزی (ره )، جدیت و تلاش بی وقفه ای است که نسبت به درس و تحقیق و تحصیل داشت ، آن مرحوم تا نیمه های شب به مطالعه می پرداخت و با صدای مؤ ذن سر از کتاب و قلم برمی داشت .
همدوره ای های معظم له نقل می کنند:
((هـمـواره اسـتاد در حال مطالعه بودند و هیچ گاه در جلسات و مهمانی ها شرکت نمی کرد، بـلکـه وقـتـشـان مـنـحـصـراً صـرف امـور عـلمـی مـی گـشـت ، چـه در نـجـف و چـه قبل از آن که در قم و در حجره بودند.)) خود ایشان گاهی می فرمودند:
مـن چـهـل سال است که معنای تعطیلی را نفهمیده ام !
آثار و تاءلیفات ؛
از آیـت اللّه العظمی میرزا جواد تبریزی (ره ) آثار علمی و فقهی فراوانی به جای مانده که مهمترین آن عبارتند از:
۱. رساله توضیح المسائل
۲. احکام بانوان در حج
۳. مناسک حج
۴. عبقات ولائیة
۵ . نفی السهو عن النبی
۶ . رسالة مختصرة
۷. المسائل المنتخبة
۸ . اسس الحدود والتعزیرات
۹. اسس القضاء والشهادة
۱۰. صراط النجاة
آثار:
آثار و تاءلیفات ؛
از آیـت اللّه العظمی میرزا جواد تبریزی (ره ) آثار علمی و فقهی فراوانی به جای مانده که مهمترین آن عبارتند از:
۱. رساله توضیح المسائل
۲. احکام بانوان در حج
۳. مناسک حج
۴. عبقات ولائیة
۵ . نفی السهو عن النبی
۶ . رسالة مختصرة
۷. المسائل المنتخبة
۸ . اسس الحدود والتعزیرات
۹. اسس القضاء والشهادة
۱۰. صراط النجاة
|
|